Showing posts with label Phương Kiều. Show all posts
Showing posts with label Phương Kiều. Show all posts

Monday, 18 October 2021

Tác phẩm khác của tác giả Hồn Trẻ 20

Tình nhân ái, nghĩa đồng bào

PHƯƠNG KIỀU

          Hồi áp dụng Chỉ thị số 15/CT/TTg của Thủ tướng Chính phủ trước đây mấy tháng, người dân đi lại thoải mái như bình thường, dù phải đeo khẩu trang. Nhưng khi ngồi quán cà phê hay các quán xá khác đều phải tuân thủ 5K, nghĩa là một bàn chỉ có khoảng 2-3 người, đeo khẩu trang, bàn nầy cách bàn kia chừng 3 thước, quán không chứa trên 20 người. Khá thoải mái. Dù vậy cũng có một số bộ phận người dân lâm vào cảnh khó khăn. Vì, công ty, xí nghiệp, các đơn vị dịch vụ giảm lượng công nhân, nhân viên, nên người làm công ăn lương thời vụ lâm vào cảnh nguy nan. Chẳng sao hết. Bởi ngay lúc ấy, đã có những “Chợ O đồng” và những điểm cung cấp thực phẩm miễn phí. Các nơi đó có hầu như đủ các loại thực phẩm đáp ứng gần như khá trọn vẹn nhu cầu sống mỗi ngày cho người dân. Nào rau cải, thịt thà, dầu ăn, nước tương, nước mắm, cá mòi hộp, trứng gà, trứng vịt… Tha hồ lựa chọn cho nhu cầu gia đình mình. Tất cả đều là những mặt hàng tươi ngon, được những tấm lòng hảo tâm đi xin những tiểu thương tốt bụng cung ứng. Đâu đã hết, còn có cả những cây ATM gạo miễn phí. Cứ tự nhiên đến hứng những hạt ngọc trời trong máy chảy ra một cách… đáng yêu.

          Cứ tưởng cuộc sống tạm chấp nhận trên êm trôi theo ngày tháng. Nhưng không, khi biến chủng Delta gây dịch bệnh tràn lan trong cộng đồng, Chỉ thị số 16/CT/TTg của Thủ tướng Chính phủ được rất nhiều địa phương áp dụng. Đường phố hầu như vắng lặng với loe hoe vài ba phương tiện lưu thông. Các chợ, chợ O đồng, hàng quán… đóng kín cửa. Siêu thị “he hé” mở hoặc đóng cửa. Cuộc sống nhiều người bị ảnh hưởng của đại dịch tưởng chừng không lối thoát. May mắn có ngay khá nhiều mạnh thường quân ra tay hỗ trợ. Thế là người chật vật được trao tận tay những túi quà gồm nhiều ký gạo, nước tương, nước mắm, cá, trứng. Thường xuyên hay không thường xuyên, cũng ấm cái bao tử khó khổ. Còn có cả việc nhiều chủ nhà trọ miễn giảm tiền thuê nhà cho công nhân. Đó là tình nhân ái, nghĩa đồng bào.

Tình nhân ái, nghĩa đồng bào có cả khi chưa giãn cách xã hội, tháng nào cũng vậy, một số nhà hảo tâm cứ mồng một, ngày rằm là phát bánh mì không, có nơi là bánh mì kẹp thực phẩm chay. Người dân nào cảm thấy rất cần thiết cứ  tự nhiên tới nhận từng ổ bánh mì ăn lót lòng buổi sáng trước khi lên đường bán vé số, lượm “ve chai” hoặc làm công việc nào khác. Cơm chay từ thiện cũng được nhiều chùa phục vụ người nghèo, trưa hoặc chiều, vào các ngày rằm và mồng một Âm lịch. Lại có cả những tiệm cơm 0 đồng, 2.000đ hoặc 5.000đ để người khó khổ đến ăn không phải mặc cảm…

          Lòng hảo tâm không chỉ xuất hiện ngoài đời, đã có những suất cơm chay từ thiện, do các bậc chân tu đảm trách trong hầu hết các bệnh viện lớn, nhỏ trong cả nước. Những bậc tu hành, những phật tử thuần thành đi nhiều nơi vận động gạo và thức ăn, kể cả tiền bạc, để ngày chưa rạng sáng, lúc 2-3 giờ khuya, xắn tay áo chăm chút từng miếng ăn thức uống cho bà con chật vật đang điều trị, kể cả những người chăm nuôi. Trong hoàn cảnh chủng Delta tràn lan, còn thấy những tấm lòng vì tha nhân gây ra niềm cảm xúc. Đó là những sinh viên, học sinh, những tu sĩ Công giáo, các sư thầy, các đạo hữu tôn giáo khác, đã không quản ngại hiểm nguy rình rập, đến chăm sóc những người bị FO; họ theo từng điểm lấy mẩu xét nghiệm Covid-19; đưa bệnh nhân đến bệnh viện, và làm bất cứ công việc gì bệnh nhân cần giúp đỡ… Rất đáng trân trọng. Mùa Covid-19 càng kéo dài, người bị ảnh hưởng càng lâm cảnh vô cùng khó khăn và người bệnh cũng khá ổn khi xuất hiện ngày càng nhiều những tấm lòng thương mến người khốn khó. Đổi buồn làm vui là thế.


 

 

 

 

 

Hình bên: Cơm nước miễn phí dọc đường.

          Biến chủng Delta dù mạnh và khốc liệt thế nào cũng dần bị khống chế. Các bệnh viện dã chiến điều trị bệnh nhân FO, F1 ngày một thu hẹp… Cuộc sống dần trở lại bình thường khi “mở cửa”, người túng bấn dù có dễ thở cũng không thể nào thoát khỏi khó khăn sau nhiều tháng ai ở đâu ở yên đó…, dù siêu thị hoạt động bình thường, vài điểm bình ổn giá mở ra mà chợ truyền thống hầu như đóng cửa. Mong sao sẽ có lại những ngôi chợ O đồng; những suất cơm O đồng, 2.000 đồng… trở lại phục vụ; những bữa cơm từ thiện của nhà chùa; những ổ bánh mì chay của những tấm tình nhân ái đến với họ - những người đã chịu đựng thời gian dài gian khổ. Người kém may mắn, thất nghiệp sẽ sống lây lất trước khi tìm cho mình một kế sinh nhai tạm ổn để vươn lên trong cuộc sống. 


 

 

 

 

 Hình bên: Sinh viên phát thức ăn sáng cho người nghèo.

          Có hoạn nạn mới biết lòng người. Bên cạnh những hoàn cảnh đau lòng nhận lãnh hoặc ái ngại hưởng sự hỗ trợ của những nhà mạnh thường quân, còn thấy một số người thiếu lòng tự trọng đến nhận của “bố thí”. Họ đi xe gắn máy đắt tiền đậu cách xa Chợ O đồng. Một người giữ xe, một người vào chợ thản nhiên nhận gạo và thực phẩm. Bánh mì sáng miễn phí, có người thản nhiên lấy một lúc hai ba ổ. Cơm từ thiện trong bệnh viện, người nuôi bệnh vô tư đem về giường bệnh rồi sau đó mang về nhà cho… chó, mèo ăn! Nhân tình thế thái đến tái tê lòng dạ! Nghĩ mà buồn chứ không thể nói chạnh lòng. Họ đã đang tâm cướp đi một vài phần miếng ăn hiếm hoi của những người rất cần đến nó. Mong thay cảnh huống nầy sẽ không bao giờ tái diễn, để người bất hạnh được hưởng ân phúc của đời từ những tấm tình nhân ái, đậm nghĩa đồng bào.

PHƯƠNG KIỀU

Nguồn: Tác giả gửi

Sunday, 10 April 2016

Những sáng tác khác của Hồn Trẻ 20

PHƯƠNG KIỀU
Gió chướng thơm mùi tôm càng nướng

           Những năm 1950, tôm càng không là “đặc sản”. Chúng có mặt rất nhiều trên các nhánh sông khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long, cả các ao đìa… Vì vậy tôm càng được người dân địa phương (kể cả người nghèo) chế biến thành nhiều món ăn ngon trong gia đình. Lúc bấy giờ ngoài kho tàu, kho rim, người ta còn dùng tôm càng làm nguyên liệu chính để nấu canh chua bông so đũa. Mùa gió chướng (thời gian trước và sau Tết Nguyên đán) là mùa bông so đũa trắng nở rộ. Canh chua tôm càng bông so đũa là món ngon ai từng thưởng thức cũng đều tắm tắc khen. Vì giá rẻ nên tôm càng còn được người dân nơi đây làm chính phẩm cho món “ăn chơi”: bánh mặn. Tôm càng lột bỏ vỏ băm nhỏ trộn gia vị xào sơ, rải lên mặt bột gạo được đổ hấp chín thành nhiều lớp, hấp chín lần cuối. Khi ăn, xắt từng miếng hình thoi, rải dưa chua, chan nước cốt dừa cùng nước mắm pha là món lót lòng buổi sáng nhiều hấp dẫn. Món này trẻ con rất thích, nhưng chúng thích nhất được ăn mấy cái càng tôm nướng thơm mùi củi lửa…
          Anh bạn văn nghệ kể thời bao cấp nhà văn Sơn Nam xuống một huyện ở An Giang về khoe với nhà văn Mai Văn Tạo được đãi một bụng no nê những món ăn từ tôm càng. Nhà văn Mai Văn Tạo hóm hỉnh nói: “Ông làm như mới đi nước ngoài về”. Thời bao cấp, mình tôm càng là đặc sản xuất khẩu. Người trong nước chỉ được thưởng thức cái đầu tôm. Ca dao có câu: “Đầu tôm nấu với ruột bầu/Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon”. Theo nhiều người, đầu tôm là bộ phận ngon nhất của con tôm. Ngon vì nó giòn mềm, rồi vị béo ngọt tiết ra hậu bùi, lâng lâng khoái cảm. Té rá cái món người ngoại quốc chê lại là món ngon số một của con tôm mà dân trong nước được hưởng.
          Càng về sau này, tôm càng càng được người nông dân nuôi dưới chân ruộng, mở ống bọng đầu các mương vườn để tôm con từ sông vào trú ngụ. Những con tôm nầy lớn lên theo năm tháng, mình đóng rong rêu. Vì được nuôi trong môi trường không bình thường nên tôm không ngon thịt. Chỉ có những con tôm sống giữa khoáng đạt sông nước bao la mới là những con tôm cho chất lượng ngon nhất. Tôm càng có mặt hầu như quanh năm, nhưng rộ nhất vào mùa gió chướng, đặc biệt là theo con nước rong (đầu hoặc giữa tháng ậm lịch). Tôm sông được ngư dân đánh bắt bằng các phương tiện: câu, chài, chất chà, cào... Để phân biệt tôm sông và tôm nuôi người ta chú ý đến đặc điểm: tôm nuôi trắng tươi và lớn đều như nhau, trong khi đó tôm sông trắng xanh cùng một kích cỡ. 
          Người ta nói ăn món gì có thể giấu lối xóm được nhưng thưởng thức tôm càng nướng thì không. Vì cái mùi tôm chin trêtn bếp than hồng lan tỏa khắp xung quanh, “thơm” tới “nứt mũi”. Tôm càng nướng ăn với rau sống đã ngon, nhưng khi kết hợp với bún thành món ngon trứ tuyệt. Tôm kho tàu hoặc kho mẳn là những món ngon nhớ đời. Có vài cách làm món tôm kho tàu. Trong đó có cách lặt đầu tôm, lấy gạch để trong chén ướp tiêu, bột ngọt, bột nêm, mỡ, trộn đều, sên trên bếp lửa nhỏ đến khi sánh. Tôm lột bỏ vỏ, chừa đuôi cho đẹp, rửa sạch, để ráo. Cứ một phần muối hột dùng ba phần đường cát trắng cho vô nồi, xóc đều, để chừng ba bốn tiếng, mình tôm thấm gia vị, săn trong. Cho nồi lên bếp lửa than lớn. Khi những chiếc bong bóng phập phù trong nồi, để lửa liu riu tới lúc không còn chiếc bong bóng nào là lúc nước đã rút hết vào mình tôm, tôm chín, nhưng chưa kỹ. Gạt than khỏi bếp, khi tôm ửng đỏ, chế chén gạch tôm vào, xóc cho tôm thấm đều gạch và gia vị, để trên bếp lửa một lát rồì dọn ra bàn. Tôm kho tàu vàng ươm ăn nóng cùng với sà lách, rau thơm, dưa leo và cà chua xắt lát. Món này ngon ngoài mùi vị đặc trưng của tôm, vị tiêu cay, còn nhờ mùi than củi tỏa thấm mình tôm. Ngon không thể tả là khi ăn tôm kho tàu với cơm gạo lúa mới dẻo thơm.


Tôm kho mẳn thì lột bỏ vỏ tôm, ướp gia vị rồi cho vào nồi nước cùng một ít muối hột, bắc trên bếp lửa riu riu. Nước cạn, xăm xắp, tôm chín. Nước tôm kho lợn cợn những váng gạch hồng lợt, chan cơm ăn đã ngon, nhưng chấm đậu rồng non mới khoái khẩu. Đậu rồng non nổ giòn trong răng, chan chát mùi đất đai cùng vị mặn thơm của gia vị, của thịt tôm hòa quyện khẩu cái. Đậu rồng non có mặt khi gió bấc hiu hiu ngọn. Cái ngọn gió chướng sảng khoái càng khiến món tôm kho tàu hoặc kho mẳn ăn với cơm gạo lúa mới nóng hổi càng thêm hao cơm.


Từ nhiều năm nay, tôm càng được các nhà hàng chế biến thành nhiều món nhậu hấp dẫn. Trong đó đáng chú ý là tôm hấp bia, tôm lăn bột chiên, tôm xốt me, tôm xốt nước tương…
Theo thị trường, giá tôm sông lúc nào cũng cao hơn tôm nuôi, dao động theo từng địa phương. Tôm sông “chánh hẩu” khoảng 240.000đ/kg, tùy theo con nước. Hôm qua, 19-2-2016, tại chợ chồm hổm bến phà qua Xóm Chài, tôm sống bơi trong thau nhôm được rao với giá “bèo”: 200.000đ/kg.
                                  
Bài và ảnh: PHƯƠNG KIỀU
------------------------------
Ghi chú ảnh:
1.    Tôm kho tàu đỏ màu gạch son ngon mắt

2.    Tôm nướng ăn sướng cái thần hồn


Tuesday, 22 March 2016

Những sáng tác khác của Hồn Trẻ 20


Thanh trà vàng cam 
màu nắng phương Nam

PHƯƠNG KIỀU
      
Năm nào cũng vậy, cứ sau Tết Nguyên-đán, dài theo hai bên đường dẫn lên cầu Cần Thơ (phía TX Bình Minh, Vĩnh Long) là khách qua đường thấy lạ. Họ vui mắt với những chùm trái thanh trà vàng cam màu nắng treo lủng lẳng dưới những tán dù, đung đưa trong cơn gió chướng phần phật thổi. Và màu vàng gợi cảm của những chùm trái cây nhiệt đới này hình như giúp họ dịu đi cơn khát trong ánh nắng rực rỡ của những ngày gay gắt nắng.


       Càng vào sâu mùa trái thanh trà (khoảng đầu tháng 3 âm lịch), người ta treo bán trái cây đặc sản của TX Bình Minh dài theo quốc lộ 54, từ ấp Phù Ly (TX Bình Minh) đến khỏi thị trấn Trà Ôn (Trà Ôn, Vĩnh Long), qua cả TP Cần Thơ. Sáng cũng như chiều tối, hai bên đường lúc nào cũng lủng lẳng những chùm trái thanh trà mời gọi, “hút hồn” khách qua đường. Tuy nhiên bán đậm đặc nhất vẫn là khu vực xã Đông Bình, nhất là xã Đông Thành. Đông Thành có 40 ha đất nông nghiệp, mà diện tích trồng thanh trà chiếm đến phân nửa, từ ấp Đông Hưng đến ấp Đông Hòa và Mỹ Hòa, nhưng nhiều nhất là ấp Đông Hưng 2. Có dịp ngang qua đây, tưởng cũng nên vào thăm những khu vườn thanh trà um tùm dọc theo bờ sông Hậu. Tuy nắng gay gắt nhưng vào đây, người ta được hưởng bầu không khí dịu mát. Trước mắt là những tàng cây xanh đậm, chi chit những trái thanh trà vàng cam treo lủng lẳng gọi mời. Bạn sẽ được chủ vườn mời thưởng thức ly nước thanh trà giải khát và nghe họ kể nguồn gốc loại cây đặc sản địa phương nầy. Theo đó, ngày xưa, nhà ông cả có mấy cây thanh trà chua. Người quen thấy cây lạ, có trái đẹp, xin giống về trồng. Mấy năm sau cây ra trái, thương lái Sài Gòn đi ngang thấy trái màu đẹp mắt, hỏi mua. Rồi từ đó loại trái cây nầy trở thành sản phẩm ngày càng phát triển, bán cả Sài Gòn...

       Theo Dược sĩ Phan Đức Bình (Tạp chí Thuốc & Sức khỏe, số 331, ngày 1-5-2007) thanh trà là cây mọc hoang, người xưa gọi xoài hoang dại (Wild Mango), tên khoa học Bouea Oppositifolia (Roxb.) Meissn., tên cũ Mangifera Oppositifolia Roxb, cùng họ Anacardiaceae với cây xoài. Vì giống trái xoài nhưng lớn cỡ ngón chân cái, nên dân Đông Thành gọi xoài mút (khi ăn phải mút) hay xoài hột (vì hột to).
       Từ một loại cây hoang dã, thanh trà đã được thuần chủng thành cây ăn trái hấp dẫn. Trái thanh trà khi ăn phải vò mềm, lột bỏ vỏ, chấm muối ớt. Nếu làm nước giải khát thì vò xong, dằm trong ly với đường cát, dằn chút muối hột, cho nước sôi để nguội vào, quậy đều. Người ta còn dùng thanh trà làm gia vị trong món ăn. Vị chua thanh của trái hơn hẳn vị chua của các loại cây trái khác, hơn cơm mẻ, hèm…, khiến thịt cá chua có mùi thơm dịu, nhất là nước của nó húp một cái “đã thần hồn”! Người ta còn dùng trái thanh trà làm thành mứt, dành cho khi mùa trái chấm dứt vào cuối tháng ba âm lịch. Theo y lý, thanh trà có tác dụng ngừa và trị các chứng bệnh: cao huyết áp, người có thể trạng suy nhược, người bị bệnh nan y, đặc biệt bệnh ung thư. Được như vậy nhờ thanh trà có chứa nhiều beta carotene, vitamin nhóm B, các hoạt tính chống oxy hóa, acid ascorbic, các acid amin, enzym, bioflavonoids, giàu khoáng chất như crome, kali, magne...
       Có xuất xứ từ Phú Quốc nên thanh trà được bán ở ngã ba Rạch Sỏi (Kiên Giang). Đặc biệt, ở Phú Quốc  người ta gọi thanh trà là sơn trà vì nó mọc trên núi cao. Tại hòn đảo ngọc nầy, gốc rễ và cành nhánh sơn trà già được “nghệ nhân” Nguyễn Văn Dũng ở Bãi Thơm chế tác thành những chiếc giá võng. Tùy giá võng lớn hay nhỏ, giá dao động từ 7 triệu đồng đến 16 triệu đồng. Sản phẩm “độc lạ”, “không đụng hàng”, “tác phẩm nghệ thuật” nầy của ông Dũng đều được các “đại gia” đất liền ưa thích. Giá mắc như vậy vì loại cây nầy không bị mối mọt xông.


       Thanh trà đầu và cuối mùa luôn cao giá. Năm 2015, nhà vườn Đông Bình đúc kết giá 1kg thanh trà bằng giá 10kg lúa. Nhưng năm nay giá đó “rớt hàng”, dao động từ 60.000 đồng/kg đến 70.000 đồng/kg, vì mùa trái “thất”. Thanh trà có hai loại: chua và ngọt. Giá thanh trà ngọt cao hơn thanh trà chua chừng 10.000 đồng/kg đến 15.000 đồng/kg. Giữa mùa, giá thanh trà thấp hơn đầu và cuối mùa.
   
PHƯƠNG KIỀU
----------------------

Chú thích: 
Hình 1 và 2: Thanh trà vàng cam màu nắng phương Nam
Hình 3: Giá võng Sơn Trà – hàng “độc”.